Archiwa Spółki handlowe - PG Partner Gospodarczy

CIT estoński – księgowanie przychodów i kosztów w praktyce

spuglisi — Mon, 10 Mar 2025 08:00:15 +0000

Wprowadzony estoński CIT, czyli ryczałt dochodów od spółek, jest alternatywną formą opodatkowania dla firm, która znacznie różni się od tradycyjnego CIT. W tym kontekście bardzo istotne są zarówno opodatkowanie zysków, jak i sam sposób prowadzenia księgowości, zwłaszcza w zakresie księgowania przychodów i kosztów.

Ogólne zasady księgowości w estońskim CIT

Jeśli chodzi o księgowość przy estońskim CIT, podmioty opodatkowane w ten sposób muszą prowadzić księgi rachunkowe zgodnie z przepisami ustawy o rachunkowości. W odróżnieniu od tradycyjnego CIT, tutaj nie zachodzi konieczność prowadzenia odrębnej ewidencji dla celów podatkowych. Przychody i koszty podatkowe nie mają zastosowania. Wszystkie operacje gospodarcze ujmuje się wyłącznie na podstawie przepisów bilansowych.

Modyfikacja polityki rachunkowości i planu kont

Przejście na estoński CIT może wymagać dostosowania polityki rachunkowości i zakładowego planu kont. Mimo, że podstawowe zasady prowadzenia ksiąg rachunkowych pozostają bez zmian, konieczne jest wprowadzenie kont analitycznych, które umożliwią ewidencję specyficznych dla estońskiego CIT kategorii, czyli:

Ukrytych zysków – obejmują one np. świadczenia na rzecz wspólników, które mogą być traktowane jako dystrybucja zysków w innej formie, wynajem nieruchomości spółki przez wspólnika czy zakup pojazdów i ich użytkowanie przez wspólników do celów prywatnych.
Wydatków niezwiązanych z działalnością – są to koszty, które nie służą bezpośrednio osiąganiu przychodów, np. kary umowne czy wydatki na cele osobiste wspólników, chociażby podróże czy koszty reprezentacji.

Do prawidłowego monitorowania takich pozycji niezbędne okazują się odpowiednie konta syntetyczne i analityczne w planie kont. To może ułatwić identyfikację i ewidencję operacji podlegających opodatkowaniu w ramach estońskiego CIT.

Księgowanie operacji podlegających opodatkowaniu

W spółkach opodatkowanych estońskim CIT wypłata dywidendy lub zaliczki na poczet dywidendy skutkuje powstaniem obowiązku podatkowego zarówno po stronie spółki, jak i jej wspólników. Dokładniej:

Spółka – w momencie podjęcia uchwały o wypłacie, powinna rozpoznać dochód z tytułu podzielonego zysku podlegającego opodatkowaniu od dochodów spółek. Stawka podatku wynosi 10% dla małych podatników lub 20% dla pozostałych. Operację tę ujmuje się jako zmniejszenie kapitału własnego i zwiększenie zobowiązań wobec wspólników.
Wspólnicy – otrzymanie dywidendy oznacza uzyskanie przychodu z kapitałów pieniężnych, który jest opodatkowany zryczałtowanym podatkiem dochodowym wynoszącym 19%. Spółka, jako płatnik, jest zobowiązana do pobrania podatku i odprowadzenia go do urzędu skarbowego maksymalnie do 20. dnia miesiąca następującego po miesiącu wypłaty dywidendy.

Uwaga!

Wspólnicy spółek opodatkowanych estońskim CIT mogą korzystać z preferencji podatkowych. Podatek od dywidendy może być pomniejszony o 90% kwoty odpowiadającej iloczynowi procentowego udziału wspólnika w zyskach i należnego ryczałtu od dochodów spółek z zysku podzielonego – w przypadku małych podatników. Z kolei pozostali podatnicy mogą obniżyć podatek od dywidendy o 70% tej kwoty. Efektywna stawka opodatkowania dywidendy dla małych podatników wynosi bowiem 20%, a dla pozostałych 25%.

Istotne jest również rozliczanie strat z lat ubiegłych i ich wpływ na estoński CIT. Dokładniej, spółki przechodzące na nową formę opodatkowania, muszą uwzględnić straty podatkowe z lat ubiegłych. Zysk osiągnięty w okresie ryczałtu może być przeznaczony na pokrycie tych strat. W takim przypadku jest traktowany jako dochód podlegający opodatkowaniu ryczałtem.

Wpływ estońskiego CIT na amortyzację środków trwałych

W okresie opodatkowania estońskim CIT odpisy amortyzacyjne mogą być dokonywane wyłącznie dla celów bilansowych.

Spółki kontynuują amortyzację środków trwałych zgodnie z przyjętymi zasadami rachunkowości. Mogą stosować różne metody, w tym metodę liniową, naturalną czy degresywną, w zależności do charakteru środka trwałego i przyjętej polityki.

W przypadku środków trwałych o niskiej wartości początkowej, w polityce rachunkowości można określić próg poniżej którego środki będą amortyzowane jednorazowo. Przykładowo, przy składnikach majątku o wartości nieprzekraczającej 10 000 zł można dokonać jednorazowego odpisu w miesiącu oddania do użytkowania. Należy tutaj zaznaczyć, że nie będzie to amortyzacja jednorazowa kontekście podatkowym, a jedynie uproszczenie księgowe z zasadą, że środki trwałe o niskiej wartości będą ujmowane bezpośrednio w kosztach w momencie oddania do użytkowania.

Korekta wstępna

Jeszcze przed przejściem na estoński CIT, spółka musi przeprowadzić tzw. korektę wstępną. Polega ona na zidentyfikowaniu różnic pomiędzy wartością bilansową a podatkową aktywów i pasywów na dzień poprzedzający pierwszy dzień opodatkowania. Taka korekta ma na celu ujednolicenie podstawy opodatkowania z zasadami rachunkowości.

Informację o przeprowadzonej korekcie należy złożyć na formularzu CIT/KW jako załącznik do zeznania CIT-8.

Warto zauważyć, że podatku wynikającego z korekty nie trzeba płacić od razu. Zobowiązanie to wygaśnie, jeśli spółka pozostanie w systemie estońskiego CIT przez co najmniej 4 lata.

Sprawozdawczość finansowa

Spółki, które przechodzą na estoński CIT, są zobowiązane również do sporządzania sprawozdań finansowych. W sprawozdaniach takich muszą zostać wyodrębnione zyski i straty z okresów przed oraz w trakcie opodatkowania ryczałtem. Takie rozróżnienie jest istotne dla celów podatkowych, zwłaszcza w kontekście ewentualnej dystrybucji zysków do wspólników.

Sprawozdania finansowane należy sporządzać zgodnie z ustawą o rachunkowości, bez możliwości stosowania Międzynarodowych Standardów Rachunkowości. Dopuszczalne jest jednak korzystanie z Krajowych Standardów Rachunkowości.

Artykuł CIT estoński – księgowanie przychodów i kosztów w praktyce pochodzi z serwisu PG Partner Gospodarczy.

Na czym polega przekształcenie spółek?

Fri, 18 Dec 2020 08:39:16 +0000

Przekształcenie spółki to zmiana jej statusu prawnego. Celem operacji jest dostosowanie formy prowadzenia działalności biznesowej np. do zmiany jej specyfiki, do obowiązujących przepisów, ale też w celu czerpania większych korzyści przez właścicieli. Jakie są możliwości przekształcania spółek? Kiedy nie można dokonać przekształcenia? W tekście odpowiadamy na te i wiele innych szczegółowych pytań związanych ze zmianami statusu prawnego spółek.Na wstępie należy podkreślić, że w wyniku przekształcenia spółki nie powstaje żaden nowy podmiot. Nie ma miejsca transfer kapitału, nie dochodzi do procesu likwidacji jednego podmiotu i powołania do istnienia innego. Spółka przekształcana (spółka ulegająca przekształceniu) i spółka przekształcona (spółka po zakończeniu przekształcenia) są de facto tą samą firmą. Rodzi to wiele konsekwencji prawnych i biznesowych.

Spółka przekształcona przejmuje prawa i zobowiązania spółki przekształcanej

W wyniku przekształcenia nie ulega zmianie NIP oraz REGON. Spółka przekształcona przejmuje wszystkie prawa, ale także obowiązki spółki przekształcanej. Ma prawo korzystać ze wszystkich zezwoleń, ulg czy koncesji, ale także wypełniać zaciągnięte przed przekształceniem zobowiązania finansowe. Tak właśnie działa zasada kontynuacji. Została wprowadzona przede wszystkim w celu zabezpieczenia praw wierzycieli, właścicieli i udziałowców, a także roszczeń Skarbu Państwa. Zapobiega stosowaniu przekształcenia jako sposobu na unikanie zobowiązań.

Czytelnym znakiem przekształcenia jest podawanie w nawiasie, po aktualnej nazwie spółki, adnotacji „dawniej” wraz z poprzednią nazwą firmy. Obowiązek stosowania takiego zapisu obowiązuje przez minimum rok po dokonaniu przekształcenia. Niezastosowanie się do tego obowiązku jest zagrożone karą grzywny.

Jakie spółki mogą ulec przekształceniu, a jakie nie?

W polskim prawie wyróżnia się spółki cywilne i spółki handlowe. Te ostatnie dzielą się na spółki osobowe (spółki jawne, spółki partnerskie, spółki komandytowe, spółki komandytowo-akcyjne) oraz spółki kapitałowe (spółki z ograniczoną odpowiedzialnością i spółki akcyjne).

Wszystkie wymienione typy spółek mogą ulegać przekształceniu. Zasada jest taka, że spółka cywilna może zostać przekształcona w każdy typ spółki handlowej. Podobnie każda spółka handlowa może przekształcić się w dowolnie wybrany inny typ spółki handlowej. Natomiast niemożliwe jest przekształcenie jakiejkolwiek spółki handlowej w spółkę cywilną.

Nie można przekształcić spółki w stanie likwidacji, gdy rozpoczął się już podział majątku. Jeżeli jednak spółka znajduje się w likwidacji, ale jeszcze na etapie spłacania wierzycieli, to przekształcenie jest możliwe. Prawo nie dopuszcza też przekształcania spółek, w stosunku do których wydano postanowienie o ogłoszeniu upadłości. Zakaz dotyczy też takich spółek, w których nie można było ogłosić upadłości, ponieważ ich majątek okazał się niewystarczający do pokrycia kosztów postępowania upadłościowego.

Interesującym przypadkiem jest przekształcanie spółki akcyjnej w spółkę z o.o. Można to zrobić tylko w sytuacji, gdy kapitał zakładowy został pokryty w całości. Natomiast nie jest to warunek konieczny przy przekształceniu spółki akcyjnej w spółkę osobową.

Jak przebiega proces przekształcenia?

Kodeks spółek handlowych precyzyjnie określa czynności, które muszą być wykonane, aby doszło do przekształcenia. Pierwszym dokumentem, który należy przygotować, jest plan przekształcenia. Jego opracowanie należy do obowiązków zarządu spółki akcyjnej lub wszystkich wspólników spółki osobowej. Wyjątkiem jest jednoosobowa spółka kapitałowa, której plan przekształcenia powinien zostać przygotowany w formie aktu notarialnego. Do planu należy dołączyć ustalenie wartości bilansowej majątku spółki przekształcanej. Konieczne jest też określenie wartości udziałów lub akcji wspólników. W zestawie dokumentów powinna też znaleźć się uchwała o przekształceniu, projekt umowy lub statutu dla spółki przekształconej, wycena jej majątku oraz sprawozdanie finansowe.

Gdy dokumenty zostaną skompletowane, kolejnym krokiem jest przedłożenie planu przekształcenia pod ocenę biegłego rewidenta. Po przeprowadzeniu weryfikacji, biegły rewident składa swoją opinię w sądzie rejestrowym.

Na tym etapie należy zawiadomić wspólników spółki osobowej i doprowadzić do podjęcia uchwały o przekształceniu, a w przypadku spółki kapitałowej zwołać zgromadzenie wspólników lub walne zgromadzenie. Po podjęciu uchwały należy wezwać wspólników do złożenia oświadczeń o chęci uczestnictwa w spółce przekształconej. Gdy wpłyną oświadczenia, można powołać członków organów spółki lub wyłonić osoby prowadzące spółkę i reprezentujące ją na zewnątrz.

Finałem przekształcenia jest podpisanie umowy spółki lub przyjęcie statutu, a następnie wpisanie do rejestru KRS (Krajowego Rejestru Sądowego). Fakt przekształcenia spółki powinien zostać ogłoszony w Monitorze Sądowym i Gospodarczym.

W momencie wpisania do rejestru spółki przekształconej spółka przekształcana jest wykreślana z rejestru. Jest to wykreślenie z urzędu, które nie wymaga żadnych działań ze strony właścicieli spółki.

Artykuł Na czym polega przekształcenie spółek? pochodzi z serwisu PG Partner Gospodarczy.