ETS2 – nowy podatek od emisji dla gospodarstw domowych

Od 2027 roku planowane jest rozszerzenie systemu handlu emisjami (ETS2) na sektor budynków i transportu drogowego. Oznacza to, że właściciele domów ogrzewanych paliwami kopalnymi, takimi jak gaz czy węgiel, będą musieli płacić za emisje CO₂. Według analiz, gospodarstwa domowe ogrzewane gazem mogą ponieść dodatkowe koszty rzędu 6 338 zł do 2030 roku i aż 24 018 zł do 2035 roku. Dla domów korzystających z węgla koszty te mogą wynieść odpowiednio 10 311 zł i 39 074 zł w tych samych okresach.

Analitycy ING Banku Śląskiego prognozują, że cena uprawnień do emisji CO₂ na poziomie 200 zł za tonę (około 45 euro) przełoży się na wzrost cen paliw i nośników energii. Przewidywane podwyżki obejmują:

• 46 groszy za litr benzyny E95
• 54 groszy za litr oleju napędowego
• 90 zł za megawatogodzinę gazu
• około 400 zł za tonę węgla

Te zmiany mogą znacząco obciążyć budżety gospodarstw domowych, zwłaszcza tych korzystających z tradycyjnych źródeł ogrzewania.

CBAM – graniczny podatek węglowy

Mechanizm dostosowywania cen na granicach z uwzględnieniem emisji CO₂ (CBAM) ma na celu wyrównanie kosztów emisji dla produktów importowanych i tych produkowanych w UE. Od 2026 roku importerzy będą musieli płacić za emisje związane z produkcją sprowadzanych towarów. Choć ma to chronić unijny przemysł przed konkurencją z krajów o niższych standardach środowiskowych, może to prowadzić do wzrostu cen dla konsumentów i zwiększenia kosztów dla przedsiębiorstw.

Podatek minimalny dla korporacji

Unia Europejska dąży do wprowadzenia minimalnego podatku dochodowego w wysokości 15% dla dużych międzynarodowych korporacji. Polska, mimo wcześniejszych zobowiązań, opóźnia implementację tych przepisów, co skutkowało skargą Komisji Europejskiej do Trybunału Sprawiedliwości UE. Wprowadzenie tego podatku może wpłynąć na atrakcyjność inwestycyjną Polski, szczególnie jeśli chodzi o przyciąganie zagranicznych inwestorów.

Podatek cyfrowy – wciąż w fazie dyskusji

Unia Europejska rozważa wprowadzenie podatku cyfrowego, który miałby objąć duże firmy technologiczne działające na terenie UE. Choć prace nad tym podatkiem trwają od kilku lat, brak jest jeszcze formalnych ustaleń. Wprowadzenie takiego podatku może prowadzić do wzrostu cen usług cyfrowych dla konsumentów oraz potencjalnych napięć handlowych z krajami, w których siedziby mają największe korporacje cyfrowe.

Artykuł Zielone podatki UE – ETS2 i CBAM w praktyce pochodzi z serwisu PG Partner Gospodarczy.

Kiedy wejdzie w życie nowy podatek od odgrzewania gazem?

Zgodnie z zapowiedziami opłata za emisję CO2 związana z ogrzewaniem gospodarstw domowych zacznie obowiązywać. Przewidywany termin wejścia w życie nowego podatku to początek 2027 roku, a najpóźniej może nastąpić to od roku 2028. Od tego momentu użytkownicy będą zobowiązani do ponoszenia kosztów związanych z emisją dwutlenku węgla. Opłata ma być doliczana do rachunków za gaz lub inne paliwa opałowe.

Co więcej, w ramach unijnych przepisów:

• Od 2027 roku w nowo budowanych nieruchomościach zakazane będzie instalowanie pieców gazowych oraz kotłów na węgiel i olej opałowy.
• Od 2028 roku wszystkie nowe budynki użyteczności publicznej będą musiały być zero-emisyjne.
• W 2030 roku zakaz instalowania kotłów na paliwa kopalne obejmie również budynki ulegające modernizacji.
• Do 2040 roku planowane jest całkowite wycofanie kotłów na paliwa kopalne.

Ile wyniesie nowy podatek od ogrzewania? Są już prognozy

Nowy podatek bez wątpienia znacząco wpłynie na koszty ogrzewania naszych  domów i mieszkań. Już szacuje się, że przeciętne gospodarstwo domowe, które emituje rocznie ok. 6 ton CO2 w związku z ogrzewaniem gazem, może zapłacić dodatkowo od 1200 zł do 1600 zł rocznie. Miesięcznie więc będzie to koszt ok. 100 zł.

Jeszcze bardziej mogą obawiać się użytkownicy węgla i peletu. Dla nich przewidywane koszty są jeszcze wyższe. Niektóre analizy wskazują, że w 2027 roku koszty ogrzewania paliwami stałymi wzrosną o 20-60% w stosunku do cen obecnych. Początkowy koszt emisji CO2 może wynieść ok. 225 zł za tonę. Z kolei do roku 2044 przewiduje się wzrost opłaty nawet do 1900 zł za tonę. Cena gazu jako paliwa opałowego wzrośnie o 17,3-krotnie do 2055 roku.

Dodatkowe wydatki odczują również osoby korzystające z gazu do gotowania i ogrzewania wody. Jak wskazują eksperci:

• W 2027 r. przewiduje się wzrost kosztów podgrzania wody, który wyniesie o 80 zł rocznie (gaz) i 150 zł (węgiel).
• Koszty podgrzania wody w 2055 r. wyniosą 1300 zł (gaz) i 2600 zł (węgiel).
• Roczny wzrost kosztów w 2027 r. w przypadku gotowania na gazie to ok. 60-70 zł, a w 2055 r. 1000 zł.

Ogrzewanie gazem – jakie są alternatywy?

W ramach unijnej strategii dekarbonizacji, przewidziano pewne wsparcie dla firm i gospodarstw domowych, które chcą przejść na bardziej ekologiczne źródła ciepła. Mowa o takich programach jak „Czyste Powietrze”, „Moje Ciepło” czy „DARMOmodernizacja”. Wsparcie ma pomóc w finansowaniu termomodernizacji budynków i instalacji nowoczesnych, zeroemisyjnych systemów grzewczych. Celem takich działań jest zmniejszenie zużycia energii i uniezależnienie gospodarstw domowych od paliw kopalnych.

Jak wskazują prognozy, wprowadzenie nowego podatku od ogrzewania gazem spowoduje znaczny wzrost kosztów. W ciągu najbliższych dekad może osiągnąć nawet kilkunastokrotność cen obecnych. W związku z tym już warto rozważać alternatywne źrodła ogrzewania i analizować dostępne programy wspierające termomodernizację.

Artykuł Podatek od ogrzewania gazem – kiedy wchodzi? pochodzi z serwisu PG Partner Gospodarczy.

Zielone podatki i opłaty środowiskowe – o co dokładnie chodzi?

Zielone podatki (potocznie nazywane też „eko-podatkami”) i opłaty środowiskowe to stosowane na szeroką skalę narzędzia, wykorzystywane przez rządy różnych krajów w celu ograniczenia negatywnego wpływu działalności podmiotów na środowisko. Głównym powodem ich nakładania jest nie tylko pozyskanie środków na ochronę środowiska, ale przede wszystkim zmotywowanie sektorów publicznego i prywatnego do stosowania bardziej ekologicznych rozwiązań.

Jak działają zielone podatki?

Podstawowa zasada zielonych podatków opiera się na koncepcji -> zanieczyszczający płaci. Im większa jest emisja zanieczyszczeń, tym więcej wyniesie opłata. Co więcej, stawki są określane na podstawie ogólnych kryteriów. W ten sposób podmioty gospodarcze mają być zachęcane do inwestowania w technologie ograniczające szkodliwe emisje i zużycie zasobów naturalnych.

Przykładami zielonych podatków mogą być:

• Podatek węglowy – nakładany na emisję CO2 w celu zmniejszenia spalania paliw kopalnych. Zużycie paliw staje się droższe, a to powoduje przejście na odnawialne źródła energii.
• Podatek od paliw – wyższa akcyza na paliwa kopalne, która ma motywować do korzystania z transportu publicznego lub pojazdów elektrycznych.
• Podatek od plastikowych opakowań – w celu ograniczenia produkcji jednorazowego plastiku, który nie zostaje wykorzystywany ponownie.

Czym są opłaty środowiskowe?

W tym kontekście warto poruszyć przede wszystkim kwestię różnic pomiędzy opłatami środowiskowymi a podatkami zielonymi. Chodzi zwłaszcza o to, że opłaty środowiskowe są nakładane najczęściej za konkretne działania i w związku z rzeczywistym wpływem na środowisko. Mogą to być np. eksploatacja zasobów naturalnych czy emisja zanieczyszczeń.

Wysokość opłat środowiskowych reguluje Prawo ochrony środowiska. Obejmują one między innymi opłatę za:

• Emisję gazów i pyłów do powietrza;
• Pobór wód powierzchniowych i podziemnych;
• Składowanie odpadów.

Środki z opłat środowiskowych trafiają do funduszy ekologicznych w celu wykorzystania do finansowania działań prośrodowiskowych.

Co ważne, do uiszczania opłat środowiskowych są zobowiązani nie tylko przedsiębiorcy polscy. Ustawa Prawo ochrony środowiska mówi dokładniej o podmiotach, a pojęcie to można odbierać bardzo szeroko. W związku z tym do grupy tej zaliczają się również przedsiębiorcy zagraniczni, osoby prowadzące działalność wytwórczą w rolnictwie w zakresie upraw rolnych lub hodowli zwierząt, ogrodnictwa, warzywnictwa, leśnictwa, rybactwa śródlądowego, a także jednostki organizacyjne niebędące przedsiębiorstwami.

Podstawowe różnice między podatkami a opłatami środowiskowymi dobrze obrazuje poniższa tabela:

Standardy ESG i CSRD – nowa era odpowiedzialności biznesowej

W kontekście zmian klimatycznych i degradacji środowiska nie można nie poruszyć kwestii standardów ESG. Jest to zestaw kryteriów oceniających działalność firm w trzech obszarach. Jak wskazuje sama nazwa, są to:

• Environmental – środowiskowy.
• Social – społeczny.
• Governance – ład korporacyjny.

Dyrektywa CSRD wprowadzona przez Unię Europejską nakłada na przedsiębiorstwa obowiązek raportowania niefinansowego, które obejmuje m.in. działania proekologiczne, społeczne i zarządcze. Od 2024 r. obowiązek ten dotyczy największych firm.

W 2025 roku obowiązek raportowania z zakresu zrównoważonego rozwoju obejmuje większą liczbę firm, zarówno notowanych, jak i nie-, które spełniają określone kryteria. Dotyczą one przede wszystkim przekroczenia progów zatrudnienia lub progów finansowych. W tym roku dodatkowo pierwsze spółki zostają objęte obowiązkowym badaniem raportów związanych ze zrównoważonym rozwojem. Raportowanie musi odbywać się zgodnie z zasadami ESRS, obejmując kwestie środowiskowe, społeczne i zarządcze. Istotne w tym miejscu są emisje CO2, praktyki zarządzania ryzykiem czy wpływ na społeczności lokalne.

Uwaga! Za niespełnienie wymogów ESG można spodziewać się poważnych konsekwencji. Organy mogą nakładać na firmy kary grzywny, których wysokość będzie zależała od wielkości przedsiębiorstwa i stopnia naruszenia przepisów. Ponadto członkowie zarządu mogą być pociągnięci do odpowiedzialności prawnej, w przypadku poważnych braków w raportach. W niektórych sytuacjach może to obejmować nawet sankcje osobiste.

Jak widać, narzędzi, które mają potencjał w walce z kryzysem ekologicznym, jest coraz więcej. Nakładanie zielonych podatków czy opłat środowiskowych ma na celu pomóc w dążeniu do ograniczenia zanieczyszczeń i stosowaniu bardziej ekologicznych rozwiązań. W przyszłości rozwój standardów ESG i rosnąca rola transparentności w zarządzaniu mogą przyczynić się do nastania głębszych zmian w podejściu do zrównoważonego rozwoju. Firmy, które wezmą pod uwagę zmiany regulacyjne i potrzeby społeczności oraz środowiska, mogą zyskać przewagę konkurencyjną i lepsze relacje z interesariuszami. Być może w perspektywie czasu działania proekologiczne będą już nie tylko raczkującym trendem, a normą, na której opiera się przyszłość biznesu odpowiedzialnego społecznie i ekologicznie.

Artykuł Zielone podatki i opłaty środowiskowe (ESG) pochodzi z serwisu PG Partner Gospodarczy.