Definicja środków trwałych

Środki trwałe to elementy materialne majątku, które charakteryzują się przewidywanym okresem użytkowania przekraczającym jeden rok i są kompletnym oraz nadającym się do użytku wyposażeniem. Są używane w celach związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą lub przekazane w ramach umów najmu czy dzierżawy. W ich skład wchodzą budowle, budynki oraz lokale będące odrębną własnością, a także maszyny, urządzenia, środki transportu oraz inne przedmioty.

Proces amortyzacji środków trwałych odnosi się do stopniowego zużywania się tych składników majątku poprzez dokonywanie systematycznych odpisów amortyzacyjnych. Amortyzacja ta jest realizowana przez planowe rozłożenie wartości środków trwałych na wyznaczony okres amortyzacji.

Amortyzacja środków trwałych metodą liniową

Metoda liniowa opiera się na dokonywaniu odpisów amortyzacyjnych obliczanych od początkowej wartości aktywów trwałych, używając rocznej stawki określonej w tabeli stawek amortyzacyjnych. Roczna wartość odpisu, ustalona zgodnie z tą metodą, pozostaje niezmienna przez cały czas trwania amortyzacji.

Amortyzacja środków trwałych metodą przyspieszoną

W określonych okolicznościach przedsiębiorcy mają możliwość zastosowania wyższej stawki amortyzacyjnej wobec nabytych używanych środków trwałych. Zgodnie z ustawą o podatku dochodowym od osób fizycznych (PIT) za używane środki trwałe uważa się te, które przed ich zakupem oraz pierwszym zarejestrowaniem w firmie były eksploatowane przez minimum pół roku. Taka definicja odnosi się do środków zaliczanych do grup 3-6 i 8 Katalogu Środków Trwałych, a także do środków transportu. W przypadku zdecydowania się na zwiększenie stawki amortyzacyjnej przedsiębiorca musi udowodnić wcześniejsze użytkowanie zakupionego przedmiotu. Stawka amortyzacyjna w takiej sytuacji jest ustalana przez przedsiębiorcę na podstawie indywidualnej oceny, choć ustawodawca nałożył pewne ograniczenia w tej materii.

Amortyzacja środków trwałych metodą degresywną

Metoda degresywna amortyzacji przyjmuje, że wartość użytkowa aktywów trwałych obniża się w miarę upływu czasu. Umożliwia dokonywanie wyższych odpisów amortyzacyjnych w pierwszych latach użytkowania. Stawka amortyzacyjna w tej metodzie jest określana zgodnie z Klasyfikacją Środków Trwałych i podlega modyfikacji przez dodatkowy współczynnik. Istotne jest, że jeśli od pewnego roku amortyzacja wyliczona metodą degresywną okaże się niższa niż amortyzacja metodą liniową, należy przejść na metodę liniową. Stosowanie metody degresywnej jest niedozwolone dla aktywów z grup 1 i 2 Klasyfikacji Środków Trwałych oraz dla grup 3–6 i 8, które nie obejmują maszyn ani urządzeń. Metoda ta jest również zastosowana dla środków transportowych, z wyjątkiem samochodów osobowych.

Spółka z o.o. a uproszczenia w dokonywaniu odpisów amortyzacyjnych

Od 2019 roku spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, niezależnie od ich statusu jako jednostek mikro lub małych, nie mogą stosować uproszczeń w zakresie dokonywania odpisów amortyzacyjnych od środków trwałych według zasad podatkowych. Zgodnie z art. 32 ust. 7 i 8 ustawy o rachunkowości takie uproszczenia są dostępne tylko dla mikro i małych jednostek, ale wyklucza się z nich spółki kapitałowe, w tym spółki z o.o., spółki komandytowo-akcyjne oraz spółki jawne i komandytowe, które mają wspólników z nieograniczoną odpowiedzialnością będących spółkami kapitałowymi lub spółkami z innych państw o podobnej formie prawnej.

Ograniczenie to zostało wprowadzone w celu dostosowania przepisów do dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/34/UE, dotyczącej sprawozdań finansowych i skonsolidowanych sprawozdań finansowych. Oznacza to, że spółki z o.o., nawet będące małymi lub mikro jednostkami, nie mogą korzystać z tych uproszczeń w zakresie odpisów amortyzacyjnych, jeśli wszyscy ich wspólnicy ponoszący nieograniczoną odpowiedzialność majątkową są spółkami kapitałowymi lub zagranicznymi jednostkami o podobnych formach prawnych.

Choć od 1 stycznia 2019 roku mikro jednostki, małe jednostki oraz niektóre organizacje pozarządowe mają możliwość stosowania innych uproszczeń, takich jak odstąpienie od tworzenia odpisów aktualizujących wartość aktywów, nie dotyczy to tych, które są wykluczone z możliwości stosowania uproszczeń amortyzacyjnych. Oznacza to, że spółki wyłączone z możliwości stosowania uproszczeń w zakresie amortyzacji również nie mogą korzystać z tych dodatkowych ulg.

Artykuł Amortyzacja środków trwałych w spółce z o.o. pochodzi z serwisu PG Partner Gospodarczy.

Kto będzie małym podatnikiem PIT i CIT w 2025 roku?

Status małego podatnika jest przyznawany podmiotom zarówno w kontekście podatków dochodowych, jak i VAT. Obejmuje on podatników, których przychody ze sprzedaży (łącznie z należnym VAT) nie przekroczyły w poprzednim roku podatkowym 2 mln euro, wyrażonej w złotówkach. Do przeliczenia euro na złote używa się średniego kursu euro z pierwszego dnia roboczego października roku poprzedzającego rok podatkowy, zaokrąglając kwotę do 1000 zł (zgodnie z art. 4a pkt 10 updop, art. 5a pkt 20 updof, art. 2 pkt 25 ustawy o VAT).

Mały podatnik może korzystać z różnych ulg podatkowych w ramach CIT i PIT. Należą do nich między innymi: kwartalne płatności zaliczek na podatek, możliwość jednorazowej amortyzacji środków trwałych w ramach pomocy de minimis oraz obniżona stawka CIT wynosząca 9%.

Dodatkowo w przypadku ostatniej z wymienionych preferencji, istotne jest monitorowanie limitu przychodów z bieżącego roku (2025), które nie mogą przekroczyć 2 mln euro. Przychody te są definiowane bez uwzględnienia VAT zgodnie z updop. Kwota ta zostaje przeliczona według średniego kursu NBP z pierwszego dnia roboczego roku podatkowego, również zaokrąglając do 1000 zł, zgodnie z art. 19 ust. 1 pkt 2 updop.

Zgodnie z interpretacją przepisów przez organy skarbowe w przypadku spółek osobowych, które nie są płatnikami podatku CIT, próg obrotów decydujący o kwalifikacji jako mały podatnik jest ustalany indywidualnie dla spółki w kontekście możliwości skorzystania z jednorazowej amortyzacji oraz oddzielnie dla każdego ze wspólników, którzy muszą uwzględnić wszystkie swoje przychody z działalności gospodarczej, zarówno te osiągnięte w ramach danej spółki, jak i inne, np. z działalności prowadzonej na własny rachunek, aby określić ich prawo do rozliczeń kwartalnych. W kontekście VAT mały podatnik może również rozliczać VAT kwartalnie i stosować metodę kasową.

W odniesieniu do szczególnych grup zawodowych takich jak maklerzy, zarządcy funduszy inwestycyjnych czy agenci, ustawa o VAT przewiduje specjalny próg obrotów, który w poprzednim roku podatkowym nie powinien przekroczyć 45 tys. euro, wraz z VAT, co w przeliczeniu na złotówki na rok 2025 wynosi 193 tys. zł. Jest to obniżenie w stosunku do progu z 2024 r., który wynosił 207 tys. zł.

Dodatkowo istnieje inny próg sprzedaży w wysokości 4 mln euro dla podatników stosujących tzw. estoński CIT, co po przeliczeniu na złote daje na rok 2025 kwotę 17 138 000 zł, co jest niższą wartością w porównaniu do 18 436 000 zł z 2024 roku. Nieprzekroczenie tego progu umożliwia kwartalne rozliczanie VAT.

Jaki jest kwota limitu jednorazowej amortyzacji w 2025 roku?

Warto zauważyć, że osoby prowadzące małe przedsiębiorstwa opodatkowane na zasadach PIT i CIT, a także ci, którzy dopiero zaczynają swoją działalność gospodarczą, w przypadku zakupu środka trwałego, mają możliwość skorzystania z ulgi amortyzacyjnej do kwoty 50 000 euro. Alternatywnie mogą również wybrać opcję jednorazowej amortyzacji nowo nabytych środków trwałych, które nie przekraczają 100 000 zł. Decyzja należy do nich. Warto dodać, że w 2025 roku maksymalny limit dla jednorazowej amortyzacji wzrośnie do 214 000 zł.

Od jakiej obowiązuje pełna księgowość w 2025 roku?

Wartość limitu przychodów dla prowadzenia ksiąg rachunkowych, określona na 2 000 000 euro, jest przeliczana na złotówki według średniego kursu Narodowego Banku Polskiego z pierwszego dnia roboczego października roku poprzedzającego rok obrotowy. Kurs na 1 października 2024 roku wyniósł 4,2846 zł, co stanowi spadek w stosunku do kursu z poprzedniego roku, który wynosił 4,6091 zł. W wyniku niższego kursu euro limit przychodów obowiązujący od 1 stycznia 2025 roku wyniesie 8 569 200 zł, co oznacza obniżenie o 649 tysięcy złotych w porównaniu do poprzedniego roku.

Ponadto w projekcie ustawy z 24 września 2024 roku przewidziano podwyższenie limitu przychodów uprawniających do prowadzenia ksiąg rachunkowych z 2 000 000 euro do 2 500 000 euro, co zacznie obowiązywać od roku 2025. Projekt ten obejmuje zmiany w ustawie o rachunkowości, ustawie o biegłych rewidentach, firmach audytorskich oraz w przepisach nadzoru publicznego i innych ustawach.

Obowiązek prowadzenia ksiąg rachunkowych zgodnie z aktualnymi przepisami dotyczy osób fizycznych, spółek cywilnych osób fizycznych, spółek jawnych osób fizycznych oraz spółek partnerskich, które osiągnęły w poprzednim roku podatkowym przychody netto ze sprzedaży przekraczające w złotówkach równowartość ustalonego limitu w euro. Warto zauważyć, że przychody te są liczne według definicji przychodów określonych w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych (updof), a nie ustawie o rachunkowości.

Limity podatkowe: Do jakiej kwoty można być na ryczałcie w 2025 roku?

W roku 2025 możliwość rozliczania się za pomocą ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych będzie dostępna dla podatników spełniających określone kryteria przychodowe w poprzednim roku podatkowym. Obejmować to będzie osoby, które:

1. osiągnęły przychody wyłącznie z indywidualnie prowadzonej działalności gospodarczej, nie wyższe niż 2 000 000 euro,
2. zgromadziły przychody jedynie z działalności realizowanej w ramach spółki, przy czym łączna suma przychodów wszystkich wspólników z tej działalności nie przekroczyła również 2 000 000 euro.

W 2025 roku limit przychodów uprawniających do skorzystania z tej formy opodatkowania zostanie ustalony na poziomie 8 569 200. Dodatkowo podatnicy, których przychody w 2024 roku nie przekroczą 200 000 euro, co odpowiada 856 920 zł, będą mieli prawo do kwartalnego rozliczania się ryczałtem.

Artykuł Nowe limity podatkowe na 2025 r. pochodzi z serwisu PG Partner Gospodarczy.

Najważniejsze zmiany w amortyzacji 2024

Zmiany polegają na skorzystaniu z możliwości skrócenia czasu amortyzacji dla budynków niemieszkalnych, czyli na ustaleniu indywidualnych stawek amortyzacyjnych. Dotyczy to szczegółowo wytworzonych we własnym zakresie środków trwałych, które są lokalami niemieszkalnymi oraz budowlami spełniającymi poniższe trzy warunki:

1. Są zaliczone do grupy 1 i 2 Klasyfikacji Środków Trwałych;
2. Są zlokalizowane na terenie powiatu z wysoką stopą bezrobocia;
3. Do ewidencji środków trwałych zostały wprowadzone po raz pierwszy nie wcześniej niż przed 1 stycznia 2024 roku.

Skrócony czas amortyzacji dla budynków spełniających powyższe warunki w 2024 roku wynosi do 5 lat (przy 20-procentowej stawce amortyzacji) lub też 10 lat (przy 10-procentowej stawce amortyzacji. Dokładny czas jest zależny od lokalizacji.

Kiedy obowiązuje skrócony czas amortyzacji?

Skrócenie czasu amortyzacji dla budynków niemieszkalnych (przy czym mieszkalne nie mają takiej możliwości!) przysługuje lokalom znajdującym się na ternie gminy:

1. Umiejscowionej w powiecie z przeciętną stopą bezrobocia wynoszącą co najmniej 120% przeciętnej krajowej stopy bezrobocia.
2. W której wskaźnik dochodów podatkowych w przeliczeniu na jednego mieszkańca wynosi mniej niż 100% wskaźnika dla wszystkich gmin.

Istotny jest przedział stopy bezrobocia. Jeśli wspomniany środek trwały jest w gminie o:

• Stopie bezrobocia na poziomie od 120 do 170 procent krajowego bezrobocia – tu okres amortyzacji wynosi co najmniej 10 lat.
• Stopie bezrobocia powyżej 170 procent przeciętnej krajowej – okres amortyzacji wynosi co najmniej 5 lat.

Ustalenie spełnienia warunków

Sprawdzenie, czy powyższe warunki zostały spełnione, dokonuje się poprzez sprawdzenie warunków dochodów i stopy bezrobocia na miesiąc, w którym dojdzie do jednego z następujących zdarzeń:

• Decyzja o pozwoleniu na budowę ulegnie uprawomocnieniu;
• Upłynie termin wniesienia sprzeciwu wobec zgłoszenia budowy lub też zostało wydane zaświadczenie o braku podstaw do wniesienia tego typu sprzeciwu;
• Środek trwały pierwszych raz został wprowadzony do ewidencji środków trwałych – dotyczy to sytuacji, gdy nie jest wymagana decyzja o pozwoleniu na budowę bądź nie doszło do wydania takiej decyzji lub zgłoszenia z innych przyczyn.

Gdzie szukać wskaźnika dochodów i przeciętnej stopy bezrobocia?

Informację o przeciętnej stopie bezrobocia powiatu i kraju znaleźć można w ogłoszonych przez GUS statystykach. Pojawiają się one w roku poprzedzającym zaistnienie jednej z powyższych akcji związanych z budową.

W przypadku dochodów podatkowych na mieszkańca gminy i wszystkich gmin, należy rozumieć kolejno wskaźnik G, oraz wskaźnik Gg. Są one podstawą do wyliczenia kwot części wyrównawczej subwencji ogólnej na rok poprzedzający wystąpienie jednego z powyższych trzech zdarzeń.

Wskaźniki dochodów i przeciętnej stopy bezrobocia są ogłaszane przez Ministra Finansów do 31 grudnia każdego roku.

Kto korzysta z wyższej stawki amortyzacji w 2024 roku?

Wyższe stawki amortyzacji, czyli skrócony jej czas, przysługują mikro, małym oraz średnim przedsiębiorcom.

Sektor MSP składa się z przedsiębiorców, którzy w jednym z ostatnich dwóch lat spełniają wskazane poniżej warunki.

• Mikroprzedsiębiorcy:
  • Średnioroczne zatrudnienie poniżej 10 pracowników i roczny obrót netto poniżej 2 mln euro.
• Mali przedsiębiorcy:
  • Średnioroczne zatrudnienie poniżej 10 pracowników i roczny obrót netto poniżej 10 mln euro.
• Średni przedsiębiorcy
  • Mniej niż 250 pracowników średniorocznego zatrudnienia i obrót netto poniżej równowartości 43 mln euro.

Artykuł Zmiany w amortyzacji 2024 pochodzi z serwisu PG Partner Gospodarczy.

Przedsiębiorca ma obowiązek ujawnienia rzeczowych aktywów, których używa do prowadzenia działalności. Wciągnięcie konkretnych przedmiotów czy obiektów do ewidencji środków trwałych jest warunkiem koniecznym prowadzenia amortyzacji. Nie oznacza to jednak, że wszystkie narzędzia czy maszyny, które posiada firma, muszą zostać odnotowane w ewidencji środków trwałych.

Co jest środkiem trwałym?

Zgodnie z aktualnymi przepisami przedsiębiorca ma obowiązek wprowadzenia do ewidencji wszystkich środków trwałych o wartości powyżej 10 tys. zł netto. Środkami trwałymi są nieruchomości, maszyny i urządzenia, środki transportu, a także ulepszenia w obcych środkach trwałych. Mogą to też być wartości niematerialne, np. prawa autorskie czy spółdzielcze prawo własnościowe do lokali. Aby któreś z wymienionych aktywów rzeczowych mogło stać się środkiem trwałym, musi spełnić trzy warunki:

• okres użytkowania powyżej roku – środkiem trwałym nie może być coś, co zużywa się w czasie jednego cyklu produkcyjnego czy jednego wykorzystania, np. środkami trwałymi nie mogą być surowce,
• kompletność i przydatność do użytku – maszyna czy urządzenie będące środkiem trwałym, musi być zdatne do użytku: jeżeli maszyna uległa awarii i w danym momencie jest niesprawna, to przed wciągnięciem jej do ewidencji środków trwałych należy przeprowadzić naprawę,
• wykorzystanie do prowadzenia działalności – środek trwały musi być wykorzystywany do prowadzenia działalności własnej lub przekazany innemu podmiotowi na podstawie umowy najmu czy dzierżawy: nie można wciągnąć do ewidencji i amortyzować składników majątku prywatnego, które nie mają związku z prowadzoną działalnością.

Oczywiście środek trwały musi być własnością lub współwłasnością przedsiębiorstwa. W tym drugim przypadku wartość ustalamy proporcjonalnie, na podstawie wielkości udziałów, np. w nieruchomości, w maszynie produkcyjnej czy w samochodzie służbowym.

Jak ustalić wartość początkową środka trwałego?

Sposób ustalania wartości początkowej środków trwałych określa Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych. Wycenę należy przeprowadzić w momencie wciągania do ewidencji środków trwałych, uwzględniając takie parametry, jak:

• cena nabycia – w przypadku, gdy środek trwały został nabyty w drodze kupna – jeżeli nabycie było częściowo odpłatne, to cenę nabycia należy powiększyć o wartość przychodu z tytułu nieodpłatnie przekazanej części środka trwałego;
• koszt wytworzenia – dotyczy środków trwałych, które zostały wytworzone przez przedsiębiorstwo we własnym zakresie,
• wartość rynkowa – dotyczy środków trwałych, które zostały nabyte w drodze spadków i darowizn – podstawą wyceny jest wartość rynkową z dnia nabycia, ale można też przyjąć wartość zapisaną w umowie o nieodpłatnym przekazaniu (jednak tylko wtedy, gdy jest ona niższa od wartości rynkowej).

Częstą sytuacją jest nabycie środka trwałego w postaci wkładu niepieniężnego (aportu) wniesionego do spółki. W takich okolicznościach jako podstawę do ustalenia wartości bierze się pod uwagę wartość początkową, od której dokonywane były odpisy amortyzacyjne. Jeżeli środek trwały nie był wcześniej amortyzowany, to należy przyjąć wartość nabycia lub wytworzenia. Przy wycenie środków trwałych, które zostały nabyte w związku z likwidacją spółki lub osoby prawnej, przyjmuje się wartość podaną przez podatnika, lecz tylko wtedy, gdy nie jest ona wyższa od wartości rynkowej.

Właściwe ustalanie wartości początkowej środków trwałych i wprowadzanie ich do rejestru jest jedną z kluczowych czynności dla szacowania majątku firmy. Jest podstawą do prowadzenia księgowości, w tym szczególnie do zapewnienia właściwego przebiegu procesowi amortyzacji.

Rodzaje amortyzacji środków trwałych

Amortyzacja, czyli stopniowa utrata wartości środka trwałego, jest sposobem, w jaki ustawodawca zapobiega jednorazowemu zaliczeniu wydatków na zakup do kosztów uzyskania przychodu. Proces zostaje rozłożony na raty, czyli na odpisy amortyzacyjne w kolejnych latach, które stają się kosztem uzyskania przychodu.

Zasady amortyzacji są ściśle określone w prawie. Załącznik nr 1 do Ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych zawiera wykaz rocznych stawek amortyzacyjnych dla poszczególnych środków trwałych. Można też wybrać jedną z czterech metod amortyzacji:

• liniowa – najprostsza forma amortyzacji, która przewiduje równomierne odpisy w całym okresie amortyzacji,
• degresywna – co do zasady przewiduje wysokie stawki w pierwszych latach i stopniowo zmniejszające się pod koniec okresu amortyzacji – można ją zastosować tylko do wybranych środków trwałych, w tym do specjalistycznych maszyn i urządzeń, których wartość maleje wraz z upływem czasu,
• progresywna – odwrotność metody degresywnej: stawki rosną w kolejnych latach amortyzacji – intencją zastosowania tej metody jest przeniesienie większych odpisów na okres, w którym środek trwały będzie wymagał kosztownych napraw lub remontów,
• jednorazowa – dotyczy przede wszystkim środków trwałych o wartości netto poniżej 10 tys. zł,
• naturalna – wysokość odpisów amortyzacyjnych odzwierciedla faktyczny stan zużycia danego środka trwałego: jest możliwa np. w przypadku maszyn i urządzeń, dla których można ustalić liczbę gotowych wyrobów, które są one w stanie wyprodukować przed momentem całkowitego zużycia – wysokość odpisu obliczana jest proporcjonalnie do liczby wyprodukowanych w danym roku towarów.

Amortyzacja prowadzona jest do momentu, w którym wartość wszystkich dotychczasowych odpisów amortyzacyjnych, czyli umorzenie, zrówna się z wartością początkową środka trwałego. Amortyzacja ustaje też w momencie sprzedaży środka trwałego lub jego likwidacji. Natomiast do zawieszenia amortyzacji dochodzi w przypadku zawieszenia działalności.

Artykuł Jak określić wartość środka trwałego? pochodzi z serwisu PG Partner Gospodarczy.

Artykuł W 2018 ROKU AMORTYZACJA JEDNORAZOWA WZROŚNIE DO 5000 ZŁ pochodzi z serwisu PG Partner Gospodarczy.