Obowiązkowe badanie sprawozdania finansowego – procedury

Sprawozdanie finansowe to nie tylko zbiór liczb, ale przede wszystkim nieocenione źródło wiedzy o aktualnym stanie ekonomicznym przedsiębiorstwa. Analizując wyniki z ostatniego roku podatkowego, można nie tylko ocenić stan finansowy swojego biznesu, ale również ustalić, czy konieczne jest przeprowadzenie obowiązkowego audytu. To istotne zwłaszcza dla spółek z ograniczoną odpowiedzialnością oraz spółek jawnych. Sprawdź, czy Twoja firma musi poddać się tej procedurze, aby zapewnić sobie spokój i stabilność na przyszłość.

Kogo dotyczy obowiązkowe badanie sprawozdania finansowego?

Analizie poddawane są roczne sprawozdania finansowe grup kapitałowych oraz indywidualne raporty banków krajowych, oddziałów zagranicznych instytucji finansowych, zakładów ubezpieczeń i reasekuracji, spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych, a także jednostek operujących na mocy ustaw o papierach wartościowych i funduszach inwestycyjnych. Analiza obejmuje również krajowe instytucje płatnicze, instytucje pieniądza elektronicznego oraz spółki akcyjne, z wyłączeniem tych w organizacji.

Dodatkowo roczne sprawozdania finansowe podlegają badaniu, jeżeli jednostka w poprzednim roku obrotowym spełniła co najmniej dwa z następujących kryteriów:

• średnioroczne zatrudnienie wynosiło minimum 50 osób,
• suma aktywów bilansowych przekraczała 2,5 miliona euro,
• przychody netto osiągnęły co najmniej 5 milionów euro.

Badaniu podlegają także sprawozdania spółek po fuzji oraz funduszy inwestycyjnych z subfunduszami, sporządzone zgodnie z Międzynarodowymi Standardami Rachunkowości.

Kto bada sprawozdanie finansowe?

Wybieraniem firmy audytorskiej, która ma przeprowadzić audyt sprawozdania finansowego, zwykle zajmuje się organ odpowiedzialny za zatwierdzenie tego sprawozdania w danej jednostce, o ile nie istnieją inne regulacje statutowe, umowne czy prawne, które by tego zakazywały. Decyzji tej nie może podejmować kierownik jednostki.

W odpowiednim czasie, który umożliwia audytorom uczestniczenie w inwentaryzacji najważniejszych elementów aktywów, kierownik jednostki podpisuje z wybraną firmą audytorską umowę na przeprowadzenie badania finansowego. Ustawa o rachunkowości określa ramy prawne dotyczące procedur badania, sporządzania, udostępniania i publikowania sprawozdania finansowego.

Akceptacja badania sprawozdania finansowego

Analiza sprawozdania finansowego stanowi złożony proces. Pierwszym etapem jest zgoda na realizację zlecenia, co wymaga oceny niezależności i zdolności audytora do spełnienia standardów kompetencyjnych, etycznych, oraz weryfikacji rzetelności klienta. Wymagane jest także skompletowanie odpowiedniego zespołu audytowego.

Po zatwierdzeniu tych aspektów firma audytorska może przystąpić do akceptacji zlecenia. Otwiera to drogę do zawarcia umowy o przeprowadzenie audytu i ocenę sprawozdania finansowego z osobą zarządzającą daną jednostką. Umowa ta jest podpisywana na mocy decyzji o wyborze biegłego rewidenta, podjętej przez organ odpowiedzialny za zatwierdzenie sprawozdania finansowego danej jednostki.

Istotność ogólna i cząstkowa

Po zawarciu umowy audytor przystępuje do analizy jednostki, koncentrując się na systemie kontroli wewnętrznej, aby zidentyfikować ryzyko istotnych błędów w sprawozdaniu finansowym spowodowanych oszustwem lub pomyłką. Następnie planuje audyt, ustalając procedury badawcze, które minimalizują to ryzyko.

Kluczowym elementem planowania jest określenie „istotności ogólnej”, czyli maksymalnej wartości błędu, która nie wpływa na decyzje użytkowników sprawozdania oraz „istotności cząstkowej”, stanowiącej 60%-75% istotności ogólnej, aby zabezpieczyć sprawozdanie przed znaczącymi nieskorygowanymi błędami. Dodatkowo audytor może ustalić „próg graniczny”, poniżej którego błędy są traktowane jako nieistotne.

Testy zgodności sprawozdania finansowego

Kolejny etap procesu audytowego to przeprowadzenie testów zgodności, które analizują system księgowości i oceniają wewnętrzny system kontroli podmiotu. Celem tych testów jest zapewnienie, że kontrole zapewniają poprawność zapisów księgowych i wykrywanie nieprawidłowości. Audytorzy rozpoczynają od wywiadów z pracownikami i kierownictwem, a następnie porównują procesy z dokumentacją, aby ocenić ich skuteczność.

Wyniki testów zgodności wpływają na planowanie audytu głównego i projektowanie testów wiarygodności sprawozdania finansowego. Jeśli systemy kontroli działają prawidłowo, audytor może ograniczyć zakres testów wiarygodności.

Uzgodnienie wersji sprawozdania finansowego

Ostatnia faza procesu badawczego polega na zatwierdzeniu finalnej wersji sprawozdania finansowego. Wszelkie istotne nieprawidłowości, które zostały zidentyfikowane, są komunikowane zarządowi badanej jednostki i są przedmiotem dyskusji na spotkaniu kończącym fazę badania, które zwykle ma miejsce po zakończeniu etapów wstępnych oraz głównych. Wyniki pracy audytora finansowego dotyczące analizowanego sprawozdania finansowego są systematycznie prezentowane w oficjalnym sprawozdaniu z badania.