Opodatkowanie usług transportowych świadczonych poza terytorium Polski

Transport międzynarodowy towarów w kontekście podatku VAT jest kwestią skomplikowaną. Opodatkowanie usług transportowych świadczonych zagranicą wymaga szczegółowej analizy każdej transakcji, aby ustalić prawidłową stawkę VAT. Warto pamiętać, że klasyfikując tego rodzaju usługi, trzeba się odwołać nie tylko do przepisów ustawy o VAT, ale także do odpowiedniego rozporządzenia Ministra Finansów, które określa warunki umożliwiające zastosowanie obniżonej stawki podatku od towarów i usług.

Opodatkowanie usług transportowych – stawka podatku VAT

Zgodnie z ogólną zasadą stawka podatku w wysokości 0% ma zastosowanie do usług transportu międzynarodowego (art. 83 ust. 1 pkt 23 ustawy o VAT). Usługi te zostały wymienione w art. 83 ust. 3 pkt 1 ustawy o VAT, który definiuje transport międzynarodowy wymieniony w ust. 1 pkt 23 jako przewóz lub inne przemieszczanie towarów:

• z punktu wyjazdu (nadania) na terenie kraju do punktu przyjazdu (przeznaczenia) poza granicami Unii Europejskiej,
• z punktu wyjazdu (nadania) poza granicami UE do punktu przyjazdu (przeznaczenia) na terenie kraju,
• z punktu wyjazdu (nadania) poza granicami UE do punktu przyjazdu (przeznaczenia) również poza UE, ale z częścią trasy biegnącą przez terytorium Polski (tranzyt),
• z punktu wyjazdu (nadania) w państwie członkowskim innym niż Polska do punktu przyjazdu (przeznaczenia) poza UE lub odwrotnie, jeżeli trasa w pewnym fragmencie przebiega przez Polskę.

Zgodnie z wytycznymi wynikającymi z definicji transport międzynarodowy, w rozumieniu przepisów ustawy o VAT, dotyczy tylko sytuacji, gdy trasa zaczyna się lub kończy w państwie spoza UE oraz przebiega przez Polskę na jakimkolwiek odcinku.

Dla polskich przewoźników zajmujących się transportem również poza granicami kraju korzystną informacją jest dodatkowa ulga zawarta w rozporządzeniu Ministra Finansów z 25 marca 2020 r. dotyczącym towarów i usług, dla których obniża się stawkę podatku od towarów i usług oraz określa warunki stosowania tych obniżonych stawek.

Stawka 0% VAT – kiedy obowiązuje?

Zgodnie z przywołanymi przepisami stawka 0% może być stosowana do eksportu usług transportowych z Polski do krajów spoza Unii Europejskiej. Jednak oprócz spełnienia definicji międzynarodowego transportu, określonej w przepisach, konieczne jest posiadanie odpowiedniej dokumentacji, wymienionej w art. 83 ust. 5 ustawy o VAT. W związku z tym podatnik będzie miał prawo do zastosowania stawki 0%, jeśli posiada następujące dowody na świadczenie usługi transportu międzynarodowego towarów:

• w przypadku przewoźnika lub spedytora – list przewozowy lub dokument spedytorski (kolejowy, lotniczy, samochodowy, konosament morski czy żeglugi śródlądowej), stosowany wyłącznie w międzynarodowej komunikacji, lub inny dokument potwierdzający, że przewóz z punktu nadania do punktu przeznaczenia obejmował przekroczenie granicy z krajem trzecim, oraz faktura wystawiona przez przewoźnika lub spedytora, z pewnymi zastrzeżeniami,
• w przypadku importu – oprócz dokumentów powyżej dodatkowo dokument potwierdzony przez urząd celno-skarbowy, który jednoznacznie wskazuje, że wartość usługi została uwzględniona w podstawie opodatkowania przy imporcie towarów.
• w przypadku eksportera – dowód wywozu towarów.

Warto pamiętać, że ustawa o VAT odrębnie definiuje usługi transportu międzynarodowego zarówno towarów, jak i osób.

Opodatkowanie usług transportowych – jak wyznaczyć właściwe miejsce opodatkowania?

Rozważając kwestię opodatkowania usług transportu międzynarodowego towarów, należy ustalić odpowiednie miejsce opodatkowania zgodnie z przepisami ustawy o VAT. Warto podkreślić, że dla tej usługi stosuje się ogólną zasadę zawartą w art. 28b ust. 1 ustawy o VAT. Mówi ona, że miejscem świadczenia usług na rzecz podatnika jest siedziba działalności gospodarczej odbiorcy. Wyjątki od tej zasady są opisane w art. 28f ustawy o VAT.

Jeśli usługa jest świadczona dla podatnika spoza UE, a transport odbywa się wyłącznie na terenie Polski, miejscem świadczenia będzie Polska. W takim przypadku usługę należy opodatkować według standardowej stawki 23% VAT.

Jeżeli natomiast nabywcą usługi jest podatnik spoza UE, a usługa jest wykonywana całkowicie poza terenem UE, miejscem świadczenia będzie obszar poza UE. W związku z tym taka usługa jest objęta stawką „NP.”

Spedycja a podatek od towarów i usług

W art. 83 ust. 3 pkt 3 ustawy o VAT sprecyzowano, że transport międzynarodowy obejmuje także usługi pośrednictwa i spedycji międzynarodowej, związane z usługami przewozowymi wymienionymi w art. 83 ust. 3 pkt 1. Oznacza to, że jeśli spedycja dotyczy przewozu towarów na trasach zgodnych z definicją transportu międzynarodowego, to w rozumieniu ustawy o VAT również jest traktowana jako transport międzynarodowy.

Podatek VAT w transporcie wewnątrzwspólnotowym

Usługi transportu towarów między krajami członkowskimi Unii Europejskiej są traktowane podobnie do innych standardowych usług wewnątrzwspólnotowych. Zasady ich opodatkowania ustala się na podstawie art. 28b ustawy o VAT. Przepis ten stwierdza, że jeśli usługa jest świadczona na rzecz innego podatnika w UE, to miejscem opodatkowania jest kraj, w którym znajduje się siedziba odbiorcy usługi.

Wyjątkami od tej zasady są sytuacje, w których usługi są świadczone dla stałego miejsca działalności gospodarczego, które nie jest siedzibą podatnika – wtedy miejscem świadczenia i opodatkowania jest to stałe miejsce prowadzenia działalności. Drugi przypadek ma miejsce, gdy podatnik odbiorca nie ma ani siedziby działalności, ani stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej – wówczas miejscem świadczenia i opodatkowania jest jego stałe miejsce zamieszkania lub zwykłe miejsce pobytu.

Jeżeli usługi transportu wewnątrzwspólnotowego świadczone są na rzecz osób fizycznych, które nie prowadzą działalności gospodarczej, zastosowanie ma art. 28f ust. 2 ustawy o VAT. Przepis ten stanowi, że miejscem świadczenia usług transportu towarów dla podmiotów niebędących podatnikami jest miejsce, gdzie faktycznie odbywa się transport, z uwzględnieniem przebytej odległości.

Z kolei, jeśli usługa transportu towarów rozpoczyna się i kończy w dwóch różnych krajach członkowskich UE, miejscem świadczenia tej usługi dla podmiotów niebędących podatnikami jest punkt, w którym transport się rozpoczyna.