Transakcje trójstronne w ramach VAT

Sprzedajesz towar za granicę, ale towar nie trafia do Ciebie, tylko od razu do klienta końcowego w innym kraju UE? Być może uczestniczysz w transakcji trójstronnej, czyli jednym z najbardziej praktycznych, ale zarazem wymagających wariantów handlu wewnątrzwspólnotowego. Tego typu transakcje pozwalają uprościć rozliczenia VAT, jednak tylko pod warunkiem spełnienia określonych kryteriów. Dowiedz się, jak rozpoznać transakcję trójstronną, jakie masz obowiązki jako pośrednik i jak nie wpaść w pułapkę błędnej kwalifikacji.

Co to jest transakcja trójstronna?

Jest to wygodne narzędzie, które pozwala uprościć formalności przy handlu w UE. Jeśli handlujesz w modelu, w którym nie masz kontaktu fizycznego z towarem i jesteś środkowym ogniwem, koniecznie sprawdź, czy możesz skorzystać z procedury uproszczonej.

Transakcja trójstronna to szczególny rodzaj wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów, w której uczestniczą trzy firmy z trzech różnych państw Unii Europejskiej.

Chodzi o sytuację, w której:

• jedna firma (tzw. pośrednik) kupuje towar od kontrahenta z kraju A,
• sprzedaje go klientowi z kraju C,
• ale towar jest wysyłany bezpośrednio z kraju A do kraju C (z pominięciem kraju pośrednika B).

W związku z tym towar nie trafia fizycznie do środkowego podmiotu, tylko przechodzi przez niego „na fakturze”.

Pamiętaj! Tylko jedna dostawa w łańcuchu może zostać uznana za wewnątrzwspólnotową. Pozostałe powinny być rozliczone jako dostawy krajowe. Nieprawidłowe przypisanie może prowadzić do błędów podatkowych, a nawet kontroli skarbowej.

Kto jest kim w transakcji trójstronnej?

Aby uproszczony mechanizm był możliwy, wszystkie trzy firmy muszą być zarejestrowane do VAT-UE. W uproszczonym rozliczeniu każda z nich pełni określoną rolę:

1. Pierwszy dostawca (z kraju A) sprzedaje towar pośrednikowi.
2. Pośrednik (kraj B, np. Polska) nie otrzymuje fizycznie towaru, ale wystawia fakturę kolejnemu odbiorcy.
3. Ostateczny nabywca (kraj C) odbiera towar.

Istotne jest również to, kto organizuje transport towaru. W transakcjach trójstronnych najczęściej to pośrednik (firma z kraju B) zleca przewóz. Wtedy właśnie jego dostawa do klienta z kraju C jest uznawana za „ruchomą” i kwalifikowana jako WDT. Jednak jeśli transport jest organizowany przez pierwszego dostawcę, możliwa jest zmiana przyporządkowania dostawy ruchomej, która wpływa na kwalifikację całej transakcji.

Jak rozliczyć transakcję trójstronną? Czyli zasada uproszczenia

Transakcje trójstronne zostały przewidziane przez przepisy unijne, żeby uprościć rozliczenia VAT. Zamiast rejestrować się do VAT w każdym kraju, pośrednik może zastosować tzw. procedurę uproszczoną.

Co to oznacza dla pośrednika?

• nie musi rejestrować się do VAT w kraju odbiorcy,
• nie nalicza VAT na fakturze dla odbiorcy,
• na fakturze musi się jednak pojawić dopisek: „odwrotne obciążenie / art. 141 dyrektywy 2006/112/WE”,
• wykazuje transakcję w informacji podsumowującej VAT-UE i ewidencji JPK\_V7.

Pośrednik nie płaci podatku, ale ma obowiązki ewidencyjne. Ich błędne wykonanie może skutkować zakwestionowaniem rozliczenia przez urząd skarbowy.

Przykład: jak transakcja trójstronna wygląda w praktyce?

Polska firma (B) kupuje towar od niemieckiego producenta (A) i sprzedaje go czeskiemu klientowi (C). Towar jest wysyłany bezpośrednio z Niemiec do Czech.

Dokładniej:

1. Niemiec wystawia fakturę dla Polaka jako WDT (wewnątrzwspólnotowa dostawa), 0% VAT.
2. Polak wystawia fakturę dla Czecha bez VAT, z dopiskiem o odwrotnym obciążeniu.
3. Czech rozlicza VAT jako nabywca w swoim kraju.

Polska firma musi wykazać:

• WNT z Niemiec,
• dostawę trójstronną do Czech (w informacji VAT-UE i ewidencji JPK\_V7M lub V7K z oznaczeniem „TT\_WNT”).

Obowiązki dokumentacyjne i ewidencyjne przy transakcji trójstronnej

Aby zastosować uproszczenie:

• Pośrednik musi posiadać dokumenty potwierdzające przemieszczenie towarów z kraju A do kraju C.
• Transakcja musi być wykazana w informacji podsumowującej VAT-UE (poz. 4 formularza).
• Faktura musi zawierać prawidłowe oznaczenia: brak dopisku może spowodować uznanie, że to zwykła sprzedaż, a nie uproszczona transakcja trójstronna.
• W JPK\_V7 transakcja musi być oznaczona symbolem TT\_WNT (dla zakupu) i TT\_D (przy sprzedaży).

Ważne! Dokumentacja powinna obejmować potwierdzenie wywozu towarów (np. list przewozowy CMR, dokumenty od spedytora lub firmy transportowej) i dowód odbioru przez ostatecznego nabywcę.

Kiedy nie można zastosować uproszczenia?

Z uproszczenia nie można skorzystać w sytuacjach, gdy którakolwiek z firm nie ma aktywnego numeru VAT-UE, pośrednik nie oznaczy prawidłowo faktury, towar fizycznie przechodzi przez magazyn pośrednika lub nie dociera bezpośrednio do kraju odbiorcy. Również nie jest to możliwe, jeśli towar nie opuszcza faktycznie kraju pierwszego dostawcy. W takich przypadkach konieczne będzie pełne rozliczenie VAT, wraz z rejestracją zagraniczną.

Przykład: Firma z Polski (B) kupuje towar od firmy z Niemiec (A) i sprzedaje go firmie z Węgier (C). Towar najpierw trafia do magazynu w Polsce i dopiero później jest wysyłany na Węgry. W tym przypadku nie mamy do czynienia z transakcją trójstronną, gdyż towar fizycznie trafia do Polski, a więc pośrednik staje się faktycznym właścicielem towaru w kraju. Procedura uproszczona nie może być zastosowana.

Uwaga! Nie można też mówić o transakcji trójstronnej, jeśli wszystkie podmioty mają siedziby w jednym państwie członkowskim, nawet gdy transport przechodzi przez kilka krajów. Procedura uproszczona dotyczy wyłącznie sytuacji, w której każda ze stron ma siedzibę w innym kraju UE.

Transakcja trójstronna a łańcuchowa: czy to to samo?

Chociaż te pojęcia bywają stosowane naprzemiennie, transakcja trójstronna jest szczególnym przypadkiem transakcji łańcuchowej.

W transakcji łańcuchowej może być więcej niż trzech uczestników, a towar może przechodzić przez kilka podmiotów. Transakcja trójstronna to dokładnie trzy podmioty z trzech różnych państw UE, gdzie tylko jeden transport fizycznie realizuje przemieszczenie towaru.

Masz transakcje z zagranicą i nie wiesz, jak je zaksięgować? Skontaktuj się z naszym biurem, a  pomożemy Ci zrozumieć obowiązki VAT i zabezpieczyć Twoje rozliczenia.