Wsparcie pomostowe – czym jest i jak je rozliczać?

Wsparcie pomostowe jest jednym z najważniejszych narzędzi wspierających początkujących przedsiębiorców w ramach projektów współfinansowanych ze środków publicznych. Jego celem jest pokrycie kosztów utrzymania firmy w pierwszych miesiącach działalności i zapewnienie jej stabilności finansowej. Aby w pełni wykorzystać tę formę pomocy i uniknąć problemów podczas kontroli, konieczne jest zrozumienie zasad przyznawania i prawidłowego rozliczania wsparcia.

Czym jest wsparcie pomostowe i kto może z niego skorzystać?

Wsparcie pomostowe to finansowa pomoc z programów współfinansowanych przez Unię Europejską (lub inne źródła publiczne), skierowana do osób zakładających działalność gospodarczą lub przedsiębiorstw społecznych, celem pokrycia niezbędnych kosztów operacyjnych w początkowym okresie funkcjonowania firmy.

Środki są przydzielane w ramach projektów aktywizacyjnych lub przedsiębiorczych, w których beneficjent otrzymuje jednorazową dotację inwestycyjną oraz – dodatkowo – możliwość pokrycia kosztów bieżących (np. czynszu, mediów, usług telekomunikacyjnych, składek ZUS) przez określony czas (często 6 miesięcy, z możliwym przedłużeniem).

Regulaminy takich projektów, np. standard realizacji projektów w zakresie wsparcia przedsiębiorczości (EFS), wskazują, że wsparcie pomostowe ma pokrywać koszty niezbędne do utrzymania działalności przedsiębiorcy na minimalnym poziomie operacyjnym.

Przychód podatkowy oraz zwolnienie z PIT

Środki pomostowe uznawane są za przychód z działalności gospodarczej na gruncie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, lecz korzystają ze zwolnienia przedmiotowego z PIT na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 137 tej ustawy. Zwolnienie dotyczy środków finansowych otrzymanych jako pomoc w ramach programów finansowanych ze środków europejskich i innych źródeł publicznych określonych w ustawie o finansach publicznych. Efekt prawny jest taki, że beneficjent nie musi uwzględniać tej kwoty w podstawie opodatkowania. Wyrok WSA w Białymstoku (I SA/Bk 277/18 z 5 lipca 2018 r.) potwierdza, że zwolnienie obejmuje wyłącznie środki finansowe (nieodpłatne świadczenia rzeczowe nie są objęte tym zwolnieniem).

Koszty uzyskania przychodu – co i kiedy można, a czego nie należy rozliczać?

Wydatek pokryty ze wsparcia pomostowego, nawet jeśli faktycznie poniesiony, nie może służyć jako koszt uzyskania przychodów, jeśli został sfinansowany ze środków, które zostały zwolnione z opodatkowania na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 137. Ustawa PIT w art. 23 ust. 1 pkt 56 wskazuje, że wydatki finansowane bezpośrednio z takich środków są wyłączone z kosztów podatkowych. To oznacza, że przedsiębiorca nie zaliczy do kosztów m.in. składek ZUS opłaconych ze wsparcia pomostowego ani innych bieżących wydatków objętych tym wsparciem.

Jednocześnie trzeba pamiętać, że zwolnienie nie zmienia charakteru podatkowego wydatków sfinansowanych za pomocą własnych środków przedsiębiorcy – jeśli środki własne dotyczą tych samych pozycji kosztowych, mogą one być ujęte jako koszt, o ile spełniają warunki ustawowe (związek z przychodem, dokumentacja, właściwa forma).

Dokumentacja i technika rozliczeń

Rozliczenie wsparcia pomostowego wymaga złożenia dokumentów:

• oświadczenia o wydatkach poniesionych w ramach wsparcia,
• zestawienia kosztów wraz z fakturami (lub równoważnymi dokumentami),
• potwierdzeń zapłaty,
• wszelkich dokumentów wymaganych przez regulamin projektu.

Regulaminy często określają, że wydatki rozliczane muszą być w kwotach netto (jeśli beneficjent ma prawo do odliczenia VAT), nie mogą się dublować z innymi źródłami publicznymi finansowania i muszą być zgodne z biznesplanem. Wymagana jest także terminowość: dokumenty składa się zwykle co miesiąc lub co transzę, często do określonego dnia miesiąca, aby otrzymać kolejną wpłatę wsparcia. Niewykonanie rozliczenia w terminie często skutkuje wstrzymaniem kolejnych transz lub koniecznością zwrotu środków.

VAT i relacje z pozostałymi finansowaniami publicznymi

Istotną kwestią jest sposób traktowania podatku VAT przy wydatkach pokrytych ze wsparcia pomostowego. Jeżeli beneficjent wykonuje działalność, w której ma prawo odliczenia VAT, to VAT naliczony przy zakupach kwalifikowanych może być odliczony. Regulaminy projektów często przewidują, że kwoty wydatków kwalifikowanych są liczona netto (bez VAT) – co oznacza, że VAT niekwalifikowany jest albo odliczany, albo stanowi koszt przedsiębiorcy, w zależności od specyfiki działalności. Należy też zwrócić uwagę na zakaz podwójnego finansowania – z tych samych kosztów nie można korzystać ze wsparcia pomostowego i innego źródła publicznego. Jeśli tożsamy wydatek był już pokryty innym finansowaniem, dokumentacja musi to jasno pokazywać w oświadczeniu.

Jak skutecznie wykorzystać wsparcie pomostowe?

Praktyka pokazuje kilka typowych błędów popełnianych przez przedsiębiorców. Najczęstsze to rozliczanie wydatków jako kosztów, mimo że zostały sfinansowane ze środków zwolnionych z opodatkowania. Często pojawia się także rozliczanie dokumentów brutto, gdy wymagane jest netto. Inne problemy to opóźnienia w składaniu dokumentacji, brak potwierdzeń zapłaty oraz wydatki niezgodne z biznesplanem lub katalogiem kosztów w regulaminie.

Ryzyko korekt i zwrotów można ograniczyć, czytając uważnie regulamin projektu i umowę. Warto prowadzić wewnętrzny rejestr wydatków finansowanych pomocą i dbać o kompletność oraz czytelność dokumentów. W razie wątpliwości dobrze jest konsultować się z operatorem projektu. Trzeba też pamiętać o zapewnieniu trwałości działalności zgodnie z umową, na przykład prowadzeniu firmy przez wymagany okres. Przy nietypowych wydatkach, takich jak zakup środków trwałych, warto wcześniej upewnić się, że regulamin dopuszcza ich rozliczenie.