Jak przeliczać ceny i kontrakty przy dużej zmienności kursów walut?

Kto poniesie koszt zmiany kursu: Ty czy Twój kontrahent? Jeśli umowa tego nie rozstrzyga, odpowiedź możesz poznać dopiero przy płatności, gdy zakup waluty okaże się droższy od założeń albo zagraniczny wpływ przyniesie mniej złotych. Ryzyko kursowe warto uwzględnić już podczas ustalania ceny, a nie dopiero przy wystawianiu faktury. Nie wymaga to trafnego przewidywania notowań. Potrzebujesz wiedzieć, przy jakim kursie zamówienie zachowa rentowność, kiedy nastąpi wymiana i na jakich zasadach możesz skorygować wynagrodzenie. Od tych ustaleń zależy, czy wynegocjowana cena zapewni oczekiwaną marżę.

Jak ustalić, jaka część kontraktu jest narażona na zmianę kursu?

Zacznij od dwóch pytań: ile waluty potrzebujesz i kiedy musisz ją mieć? Jeśli klient zapłaci Ci 50 000 euro, a dostawcy przekażesz później 35 000 euro, możesz opłacić zakup bezpośrednio z otrzymanych środków. Do wymiany na złote pozostanie 15 000 euro. Przewalutowanie całego wpływu, a następnie ponowny zakup euro do zapłaty dostawcy generowałoby dodatkowe koszty wymiany.

Sprawdź jednak kolejność płatności. Jeśli dostawca oczekuje pieniędzy przed wpływem od klienta, potrzebujesz własnych euro, zakupu waluty lub finansowania. Przyszła należność nie pokryje wcześniejszego wydatku. Każdą walutę analizuj osobno: wpływ w euro nie usuwa ryzyka związanego z zakupem w dolarach, ponieważ relacja między ich kursami również może się zmienić.

Jaki kurs przyjąć do wyceny i jak obliczyć koszt wymiany?

Kurs średni NBP jest punktem odniesienia, a nie ofertą wymiany. Możesz wykorzystać go w umowie, lecz faktyczny wydatek ustalisz na podstawie warunków banku lub innego dostawcy wymiany. NBP publikuje kursy średnie w tabelach A i B oraz kursy kupna i sprzedaży w tabeli C. Kupujesz euro? Sprawdź kurs sprzedaży w swoim banku. Wymieniasz otrzymane euro na złote? Sprawdź jego kurs kupna.

Obliczenie jest proste: wartość w PLN = kwota waluty × kurs PLN za jednostkę waluty. Za 20 000 euro przy kursie 4,30 zł zapłacisz 86 000 zł. Przy 4,55 zł potrzebujesz już 91 000 zł, czyli o 5000 zł więcej. Dodaj prowizje i opłaty, jeśli występują. Kursy w przykładach są hipotetyczne, a kwoty netto służą pokazaniu mechanizmu obliczeń.

Jak sprawdzić, czy zmiana kursu nie pochłonie zakładanej marży?

Kilka procent zmiany kursu może zabrać znacznie większą część zarobku. Dlatego sprawdź wynik zamówienia przy różnych kursach. Przyjmijmy, że sprzedajesz towary za 100 000 zł, kupujesz je za 20 000 euro, a transport i pozostałe wydatki kosztują 4000 zł. Porównaj:

• wynik przy kursie 4,30 zł: zakup kosztuje 86 000 zł. Po odjęciu wszystkich wskazanych wydatków zostaje 10 000 zł przed podatkiem dochodowym;
• wynik po wzroście kursu o 5%: przy 4,515 zł koszt zakupu wynosi 90 300 zł. Zostaje 5700 zł, czyli o 43% mniej;
• kurs dla minimalnego wyniku 8000 zł: oblicz (100 000 − 4000 − 8000) ÷ 20 000. Otrzymasz 4,40 zł za euro;
• cenę zapewniającą marżę 10%: podziel całkowity koszt przez 0,90. Przy kosztach 94 300 zł cena powinna wynosić około 104 777,78 zł.

Kurs 4,40 zł wyznacza próg reakcji, jeśli chcesz zachować przynajmniej 8000 zł. Po jego przekroczeniu sprawdź możliwość ponownej wyceny lub zastosowania uzgodnionej waloryzacji. Nie myl marży z narzutem: pierwszą liczysz od przychodu, drugi od kosztu.

Jak zapisać zasady przeliczania waluty w umowie?

Wyraźnie wskaż walutę ceny i walutę zapłaty. Kwota 10 000 euro płatna w euro to inne rozliczenie niż jej równowartość płatna w złotych. Przy przewalutowaniu określ źródło kursu, tabelę, datę i sposób zaokrąglania. Możesz wskazać kurs średni euro z tabeli A NBP z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego ustalony dzień rozliczenia. Zapis „według aktualnego kursu” nie rozstrzyga, jakie notowanie zastosować.

Przy zobowiązaniach wykonywanych w Polsce art. 358 Kodeksu cywilnego przewiduje możliwość zapłaty w złotych, chyba że skutecznie zastrzeżono świadczenie wyłącznie w walucie obcej. Ustawowy kurs przeliczenia to kurs średni NBP z dnia wymagalności, o ile właściwe regulacje lub postanowienia nie wskazują inaczej. Przy ratach i zaliczkach ustal, jaką część zobowiązania rozlicza każda wpłata. Zasady umowne oddziel od przeliczeń księgowych i podatkowych.

Jak aktualizować cenę proporcjonalnie do jej części walutowej?

Nie cała cena musi zmieniać się wraz z kursem. Jeśli od euro zależy tylko część wynagrodzenia, możesz uzgodnić waloryzację tej części. Załóżmy, że cena wynosi 100 000 zł: 40 000 zł pozostaje stałe, a 60 000 zł podlega indeksacji. Przy zmianie kursu z 4,30 zł na 4,515 zł oblicz: 40 000 + 60 000 × (4,515 ÷ 4,30) = 103 000 zł. Kurs wzrósł o 5%, ale cała cena o 3%.

Ustal terminy aktualizacji i sposób działania progu waloryzacji. Jeśli wynosi on 3%, doprecyzuj, czy po przekroczeniu uwzględniasz całą zmianę, czy tylko nadwyżkę. Przy wzroście kursu o 5% korekta części walutowej wyniesie odpowiednio 5% albo 2%. Określ też zasady obniżki przy spadku notowań. Podwyżkę ceny dostawcy w euro licz oddzielnie, ponieważ nie jest zmianą kursową.

Jak uwzględnić zabezpieczenie walutowe w cenie kontraktu?

Forward umożliwia ustalenie kursu przyszłej wymiany dla konkretnej kwoty i terminu. Przy zabezpieczeniu zakupu 20 000 euro po 4,38 zł koszt waluty wyniesie 87 600 zł, przed odrębnymi opłatami wynikającymi z warunków transakcji. Obowiązuje Cię jednak uzgodnione rozliczenie, nawet gdy kurs rynkowy stanie się korzystniejszy. Dopasuj zabezpieczenie do faktycznej płatności: zmiana terminu lub anulowanie zamówienia może wymagać dodatkowego rozliczenia.

Kupując prostą opcję walutową, otrzymujesz prawo do wymiany na ustalonych warunkach, bez obowiązku wykonania opcji. Płacisz za nie premię. Jeśli kurs wykonania dla 20 000 euro wynosi 4,40 zł, a premia 2000 zł, łączny wydatek przy wykonaniu opcji to w uproszczeniu 90 000 zł. Do wyceny kontraktu wpisz pełny koszt ochrony. Kurs wykonania nie pokazuje całej kwoty, którą wydasz.