Jak strategie polityki pieniężnej wpływają na gospodarkę?

Stan gospodarki jest zależny od wielu bardzo zróżnicowanych czynników. Niezwykle istotne jest tu np. to, jaką mamy obecnie inflację. Temat w ostatnich latach był głośny w szczególności wtedy, gdy jej wskaźnik był bardzo wysoki w naszym kraju. Wiele wtedy mówiło się o działaniach rady polityki pieniężnej. To właśnie określone działania oraz strategie polityki pieniężnej, które stosuje bank centralny, pozwalają np. na kontrolowanie poziomu inflacji. Tym samym, polityka pieniężna ma wpływ na gospodarkę. Jakie to jest wpływ? Jak wiele od niej zależy?

Polityka pieniężna – czym jest?

Na początku warto wyjaśnić, czym jest w zasadzie polityka pieniężna. Najprościej mówiąc, jest to jeden z elementów prowadzenia gospodarki w kraju. W przypadku Polski (w innych krajach cele mogą być inne) głównym celem jest:

• Przeciwdziałanie nazbyt wysokiej inflacji;
• Utrzymanie cen na stabilnym poziomie;
• Zapewnienie zrównoważonego wzrostu gospodarczego.

Polityka pieniężna jest prowadzona przez organ Narodowego Banku Polskiego, a dokładniej przez Radę Polityki Pieniężnej. To określa art. 227 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

W praktyce polityka pieniężna głównie skupia się na utrzymaniu stabilności cen – punktem odniesienia są ceny konsumpcyjne dla strefy euro. To też oznacza, że polityka pieniężna dąży do niwelowania ryzyka wystąpienia deflacji lub wysokiej inflacji – a gdy zjawiska te wystąpią, podejmowane są działania stabilizujące.

W prowadzenie polityki pieniężnej wpisuje się fakt, że wobec dynamiczności istniejących zjawisk gospodarczych realna równowaga jest praktycznie niemożliwa do utrzymania. Stąd też mówi się raczej o względnej stabilności gospodarczej.

Jakie narzędzia polityki pieniężnej można wymienić?

Bank Centralny ma dostępne narzędzia, które pozwalają na stabilizowanie sytuacji gospodarczej. W szczególności może podejmować takie działania jak:

• Regulowanie poziomu stóp procentowych – gdy są podwyższane, obniżeniu ulega inflacja. Z kolei przy ich obniżeniu pobudzona jest gospodarka. W Polsce mogliśmy obserwować podwyższanie stóp procentowych, gdy inflacja znacząco przekroczyła wskaźnik dwucyfrowy.
• Regulowanie wysokości stopy rezerw obowiązkowych – przy jej wzroście zmniejsza się podaż pieniądza w obiegu. Przy obniżeniu wzrasta podaż kredytów, a zatem zwiększa ilość pieniądza na rynku. Podczas zarządzania wysokością rezerw można łagodzić nadpłynność w systemie bankowym. Rezerwy te są obowiązkowo utrzymywane przez:
  • Banki;
  • Oddziały banków zagranicznych w Polsce;
  • Instytucje kredytowe;
  • Spółdzielcze kasy oszczędnościowo-kredytowe.
• Przeprowadzanie operacji otwartego rynku tj. kupowanie oraz sprzedawanie papierów wartościowych – reguluje się ilość pieniądza w obrocie rynkowym, a także poziom stóp procentowych.
• Prowadzenie operacji kredytowo-depozytowych – umożliwia to ograniczenie wahań stóp procentowych na rynku pieniężnym.

Jak strategie polityki pieniężnej wpływają na gospodarkę?

Istnieje kilka strategii postępowania Narodowego Banku Polskiego w przypadku polityki pieniężnej. Jak one wpływają na gospodarkę?

Strategia celu inflacyjnego

Jest to strategia polityki pieniężnej zorientowana na dążenie do wyznaczonego i ogłoszonego publicznie konkretnego celu inflacyjnego. W Polsce jest to aktualnie 2,5% inflacji. Ma to na celu utrzymanie cen towarów i usług na w zasadzie stabilnym poziomie. W przypadku strategii celu inflacyjnego mówi się o dwóch podejściach: sztywnym oraz elastycznym.

W podejściu sztywnym polityka pieniężna orientuje się na osiągnięciu stabilizacji z bardzo wąskim odchyleniem wskaźnika inflacji. To też oznacza liczne poprawki i zmiany w polityce pieniężnej kraju.

W podejściu elastycznym jest większa swoboda w kontekście odchyleń inflacji. To prowadzi do bardziej rzetelnej obserwacji rynku i wyciągania wniosków na długoterminowe działanie na przyszłe lata. To prowadzi do bardziej stabilnego rozwoju gospodarki państwa oraz do płynnego kształtowania się kursu walutowego.

Strategia restrykcyjna

Ma na celu ograniczenie podaży pieniądza w obrocie rynkowym. Efektem jest wzrost długu publicznego. Wiąże się to ze sprzedawaniem papierów wartościowych, co ma służyć częściowemu sfinansowaniu zadłużenia. Z kolei podnoszenie stóp procentowych wyraźnie ogranicza dostępność do kredytów. Można to było dostrzec w sytuacji, gdy w walce z inflacją podnoszona stopy procentowe. O ile wpływało to chłodząco na inflację, o tyle wyraźnie wzrosły raty kredytów zaciągniętych na zmiennym oprocentowaniu. Kredytobiorcy tego rodzaju szczególnie odczuli wtedy działania polityki pieniężnej RPP.

Strategia ekspansywna

W zasadzie jest to przeciwieństwo strategii restrykcyjnej. Tu ekspansywna polityka pieniężna dąży do zwiększenia podaży pieniądza. Bank Centralny zakupuje papiery wartościowe oraz obniża stopy procentowe. Zgodnie z założeniami taka strategia prowadzi do spadku bezrobocia, a także ma spowolnić wzrost cen czy inflacji.