Prawa i obowiązki wynikające z umowy użyczenia

W ostatnim artykule omówiliśmy treść i przedmiot umowy użyczenia. Dziś poruszamy temat praw i obowiązków wynikających z umowy użyczenia dla obu stron. Wzór umowy użyczenia do pobrania znajdziesz w poprzednim wpisie.

Prawa i obowiązki biorącego w używanie

Na mocy zawartej umowy użyczenia osoba korzystająca z rzeczy uzyskuje pewne uprawnienia, ale jest również obarczona określonymi zobowiązaniami. Biorący ma prawo do bezpłatnego korzystania z przedmiotu użyczenia, przekazanego mu przez drugą stronę umowy, zwaną „użyczającym”. Może to robić przez czas wyznaczony albo niewyznaczony. Ponadto biorący oczekuje, że użyczający naprawi wszelkie szkody wynikłe z niepoinformowania go o ewentualnych wadach przedmiotu.

Z kolei w zakresie obowiązków biorący jest zobowiązany do używania przedmiotu zgodnie z jego właściwościami i przeznaczeniem. Musi także uzyskać zgody użyczającego, jeżeli zamierza oddać rzecz do użytku osobie trzeciej. Dodatkowo biorący ponosi zwykłe koszty związane z utrzymaniem przedmiotu oraz odpowiada za przypadkowe jego uszkodzenie lub utratę. Po zakończeniu okresu użyczenia rzecz powinna zostać zwrócona użyczającemu w stanie niepogorszonym.

Umowa może także precyzować, w jaki sposób biorący korzysta z użyczonego przedmiotu. W sytuacji, gdy umowa nie zawiera szczegółowych ustaleń w tym zakresie, biorący zobowiązany jest korzystać z rzeczy zgodnie z jej przeznaczeniem i właściwościami. Nie może on przekazać przedmiotu osobie trzeciej bez zgody użyczającego, chyba że okoliczności go do tego zmuszają. Jeżeli biorący naruszy ten obowiązek, użyczający ma prawo rozwiązać umowę i żądać natychmiastowego zwrotu przedmiotu.

Co więcej, obowiązek uzyskania zgody na oddanie użyczonej rzeczy osobie trzeciej jest związany z osobistym charakterem umowy użyczenia. Użyczający może wyrazić taką zgodę zarówno w treści umowy, jak i w późniejszym czasie, a z uwagi na bezpieczeństwo, najlepiej uzyskać taką zgodę w formie pisemnej lub dokumentowej. W przypadku naruszenia tego obowiązku użyczający może wypowiedzieć umowę i zażądać zwrotu rzeczy.

Biorący ponosi również zwykłe koszty związane z utrzymaniem przedmiotu, takie jak konserwacja, drobne naprawy czy koszty eksploatacji. Umowa użyczenia może jednak przewidywać odmienne rozwiązania, zobowiązując biorącego do ponoszenia dodatkowych kosztów lub zwalniając go od nich. Obowiązek ponoszenia odpowiedzialności za przypadkową utratę lub uszkodzenie rzeczy jest nałożony na biorącego, jeśli naruszył warunki umowy lub powierzył rzecz osobie trzeciej bez upoważnienia.

Wreszcie po zakończeniu umowy, biorący powinien niezwłocznie zwrócić rzecz w niepogorszonym stanie. Nie ponosi odpowiedzialności za normalne zużycie wynikające z prawidłowego używania. Jeżeli jednak rzecz zostanie zwrócona w gorszym stanie, użyczający ma prawo żądać odszkodowania lub przywrócenia rzeczy do odpowiedniego stanu.

Prawa i obowiązki użyczającego

W oparciu o umowę użyczenia użyczający uzyskuje szereg uprawnień oraz obciążony jest odpowiednimi obowiązkami. Posiada on prawo do:

• udzielenia zgody na użyczenie przedmiotu innej osobie,
• żądania natychmiastowego zwrotu przedmiotu, jeżeli osoba korzystająca z niego robi to niezgodnie z ustaleniami umownymi, właściwościami przedmiotu lub jego przeznaczeniem, przekazuje go osobie trzeciej bez uprawnienia lub w przypadkach, gdy użyczający nagle znajdzie się w sytuacji, gdzie nieprzewidzianie potrzebuje rzeczy,
• oczekiwania, że po zakończeniu umowy rzecz zostanie zwrócona w stanie niepogorszonym.

Jeśli chodzi o obowiązki użyczającego, należą do nich:

• zapewnienie biorącemu w używanie możliwości bezpłatnego korzystania z przedmiotu przez czas trwania umowy,
• naprawienie szkody spowodowanej przez wady przedmiotu, o których użyczający wiedział, ale nie poinformował o nich biorącego.

Dodatkowo obowiązki użyczającego obejmują zezwolenie na korzystanie z przedmiotu przez cały okres obowiązywania umowy. Wszelkie działania utrudniające korzystanie z przedmiotu lub uniemożliwiające jego użycie są naruszeniem warunków umownych i mogą skutkować koniecznością wypłacenia odszkodowania biorącemu.

Obowiązek naprawienia szkody wynikającej z wad przedmiotu również spoczywa na użyczającym. Jeśli przedmiot ma wady, które były znane użyczającemu, musi on naprawić szkodę wyrządzoną biorącemu przez niepoinformowanie go o tych wadach. Zasada ta nie ma zastosowania, jeżeli biorący mógł samodzielnie zauważyć wadę. Jednak, jeśli wady były ukryte i trudne do dostrzeżenia bez dokładniejszych badań, użyczający nie będzie obciążony obowiązkiem wypłaty odszkodowania.

Korzystanie z umowy użyczenia może być obarczone niepewnością co do prawidłowego jej przygotowania. Zachęcamy więc do pobrania specjalnie opracowanego wzoru dokumentu, który jest dołączony do artykułu. Wzór ten został przygotowany przez ekspertów i charakteryzuje się łatwością w użyciu – wystarczy uzupełnić go o dane i szczegóły dotyczące przedmiotu umowy. Dzięki temu zaoszczędzisz czas oraz zyskasz pewność, że wszystkie istotne kwestie prawne zostaną odpowiednio adresowane. Aby uniknąć potencjalnych nieporozumień lub błędów prawnych, zalecamy pobranie sprawdzonego wzoru umowy użyczenia i zabezpieczenie swoich interesów w sposób profesjonalny i skuteczny.