Umowa użyczenia – treść i przedmiot umowy [Wzór umowy]

Umowę użyczenia zazwyczaj podpisuje się z krewnymi lub przyjaciółmi, aby umożliwić im bezpłatne korzystanie z konkretnego przedmiotu na czas określony lub nieokreślony. Co powinno być zawarte w takim dokumencie? W drugiej części tego artykułu znajdziesz informacje na temat tego, jakie obowiązki i odpowiedzialności spoczywają na osobie korzystającej z przedmiotu.

Czym jest umowa użyczenia?

Zgodnie z umową użyczenia osoba użyczająca zobowiązuje się udostępnić drugiej stronie (biorącemu) możliwość bezpłatnego korzystania z danej rzeczy na określony lub nieokreślony czas. Przepisy dotyczące tej formy umowy są głównie określone w artykułach 710 do 719 Kodeksu cywilnego.

Korzystanie z przedmiotu użyczenia nie wymaga od biorącego żadnej płatności, co podkreśla nieodpłatny charakter tej umowy. Jednak biorący jest zobowiązany do pokrywania normalnych kosztów związanych z utrzymaniem rzeczy, chyba że strony uzgodniły inaczej, na przykład całkowicie zwalniając biorącego z tego obowiązku.

Umowa użyczenia jest zawierana między dwiema stronami: użyczającym, który udostępnia rzecz i biorącym, który z niej korzysta. W terminologii prawniczej użyczający jest nazywany komodantem, natomiast osoba korzystająca z rzeczy to komodatariusz.

Użyczenie a inne rodzaje umów

Umowa użyczenia jest rodzajem umowy cywilnoprawnej, która na pewne sposoby przypomina inne umowy umożliwiające wykorzystywanie cudzej rzeczy lub praw. Kodeks cywilny wyróżnia trzy główne typy takich umów, które obejmują umowę najmu, umowę dzierżawy oraz umowę leasingu. W przypadku tych umów korzystający z rzeczy płaci za to wynagrodzenie, które przybiera formę czynszu najmu, czynszu dzierżawnego lub rat leasingowych.

Ponadto umowa użyczenia wykazuje pewne podobieństwa do umowy darowizny. W ramach umowy darowizny własność rzeczy lub prawo jest przekazywane innej osobie bezpłatnie, co pozwala obdarowanemu na nieodpłatne korzystanie z rzeczy, stając się jej właścicielem. Tym samym umowa darowizny prowadzi do definitywnego przekazania własności, podczas gdy umowa użyczenia ma charakter tymczasowy, umożliwiając korzystanie z rzeczy przez ograniczony czas bez przejęcia jej własności.

Jak wygląda zawarcie umowy użyczenia?

Umowę użyczenia można zawrzeć w różnych formach prawnych, co obejmuje zarówno umowę pisemną, dokumentową (na przykład za pomocą e-maila lub SMS), ustną, jak i dorozumianą, którą można wyrazić poprzez samo udostępnienie przedmiotu i brak żądania opłat za jego używanie.

Umowa użyczenia może być ustalona na czas określony lub nieokreślony. Gdy umowa jest zawarta na określony czas, kończy się automatycznie z chwilą upływu tego terminu, chyba że w umowie przewidziano możliwość jej wcześniejszego zakończenia przez użyczającego, co powinno być jasno określone.

W przypadku umowy na czas nieokreślony celowe jest wskazanie w niej terminów wypowiedzenia. Jeśli takie terminy nie zostaną określone, zastosowanie znajduje artykuł 365.1 Kodeksu cywilnego, który mówi, że zobowiązania ciągłe bezterminowe mogą zostać zakończone niezwłocznie po wypowiedzeniu, jeśli nie ustalono inaczej ani prawo nie przewiduje terminów wypowiedzenia. Umowa taka wygasa również, jeśli biorący spełnił cel użyczenia (np. zakończył wykorzystywanie rzeczy zgodnie z umową) lub gdy upłynął czas, w którym mógł z rzeczy korzystać.

Dodatkowo zgodnie z artykułem 715 Kodeksu cywilnego użyczający może żądać natychmiastowego zwrotu rzeczy w każdym przypadku, gdy biorący używa przedmiotu niezgodnie z umową, przekazuje go innej osobie bez upoważnienia lub gdy użyczający nagle potrzebuje przedmiotu z powodu nieprzewidzianych okoliczności.

W kolejnym wpisie omówimy prawa i obowiązki wynikające z umowy użyczenia.